Dlaczego szpik ratuje życie? Naukowcy UJ o sile komórek macierzystych
Siła w komórkach macierzystych
Pierwsze przeszczepienia szpiku wykonano w latach 50. XX wieku. Dziś na całym świecie przeprowadzono już ponad 1,5 miliona takich zabiegów, w wielu przypadkach ratujących życie.
Jak podkreśla dr Krzysztof Szade z Wydziału Biochemii, Biofizyki i Biotechnologii UJ, sukces przeszczepień to przede wszystkim sukces badań nad biologią komórek macierzystych.
Naukowiec przypomina, że to właśnie w szpiku kostnym znajdują się krwiotwórcze komórki macierzyste – niezwykłe komórki zdolne wytworzyć wszystkie rodzaje komórek krwi. Działają przez całe życie, odnawiając się i produkując niezbędne elementy krwi.
To te właśnie komórki odbudowują u biorcy całą produkcję krwi po przeszczepieniu. Choć stanowią zaledwie ułamek procenta przeszczepianego materiału, to od nich zależy powodzenie całego procesu. Dr Szade dodaje, że zrozumienie, co kieruje ich działaniem i jak reagują na sygnały z otoczenia, może w przyszłości jeszcze skuteczniej wspierać leczenie pacjentów.
Dawcy, którzy dają szansę
Dr Agata Szade z Zakładu Biotechnologii Medycznej UJ zwraca uwagę, że równie istotną rolę w powodzeniu przeszczepienia odgrywają dawcy. Jak podkreśla, kluczowa jest zgodność tkankowa między dawcą a biorcą – swoista „wizytówka” każdej komórki. Jeśli organizm rozpozna obce komórki, może dojść do groźnej reakcji immunologicznej.
Badaczka wyjaśnia, że dzięki szerokim, międzynarodowym rejestrom potencjalnych dawców dziś znacznie łatwiej znaleźć zgodnego ochotnika. Warto też wiedzieć, że współczesne „przeszczepienia szpiku” najczęściej odbywają się bez pobierania samego szpiku kostnego. Komórki macierzyste można bowiem czasowo „zmobilizować” do krwi i pobrać w sposób bezpieczny oraz mało uciążliwy.
– Nasze badania na Uniwersytecie Jagiellońskim koncentrują się na opracowywaniu nowych metod mobilizacji komórek macierzystych – mówi dr Szade, podkreślając, że lepsze zrozumienie tego procesu pozwoli jeszcze skuteczniej wykorzystywać go w leczeniu.
