Kraków chce być gotowy na najgorsze. 1,8 tys. uczestników debatowało o nowej obronie cywilnej
Co stanie się w mieście, gdy zabraknie prądu? Jak zapewnić mieszkańcom wodę, ciepło i transport, kiedy codzienna rutyna nagle przestaje działać? Jak ochronić dzieci przed paniką, dezinformacją i poczuciem bezradności?
Przez dwa dni w ICE Kraków nie były to pytania z filmu katastroficznego. Tematem były rozmowy ludzi, którzy w sytuacji realnego zagrożenia będą musieli podejmować decyzje: ministrów, generałów, samorządowców, ekspertów, przedstawicieli spółek komunalnych, organizacji społecznych, ale także samych mieszkańców.
25 i 26 maja w Centrum Kongresowym ICE odbył się II Ogólnopolski Kongres i Forum Samorządowe „Bezpieczna Polska i Obywatele. Nowy System Obrony Cywilnej w Polsce”. W wydarzeniu uczestniczyło ponad 1,8 tys. osób. W dziesięciu obszarach tematycznych debatowało 250 panelistów, w tym blisko 20 generałów Wojska Polskiego, rektorzy uczelni wojskowych i cywilnych oraz eksperci zajmujący się bezpieczeństwem, infrastrukturą i ochroną ludności.
Wśród gości znaleźli się m.in. wicepremier i minister obrony narodowej Władysław Kosiniak-Kamysz, były premier Jerzy Buzek, minister energii Miłosz Motyka oraz metropolita krakowski kard. Grzegorz Ryś.
Nie tylko armia. Także woda, ciepło i transport
Pierwszy dzień Kongresu dotyczył przede wszystkim bezpieczeństwa Polski: sytuacji geopolitycznej, programów zbrojeniowych, cyberataków, zagrożeń dronowych i powietrznych oraz współdziałania wojska, służb i administracji publicznej.
Drugiego dnia rozmowa zeszła jeszcze bliżej codzienności mieszkańców. Podczas Forum Samorządowego pytano już nie tylko o to, jak bronić państwa, ale jak utrzymać funkcjonowanie miasta w kryzysie.
Bo dla mieszkańca zagrożenie nie zaczyna się od mapy strategicznej. Zaczyna się wtedy, gdy w mieszkaniu nie ma prądu, z kranu nie płynie woda, telefon przestaje działać, transport zostaje sparaliżowany, a w internecie pojawiają się sprzeczne informacje wywołujące strach.
Właśnie dlatego w programie znalazły się panele dotyczące ochrony infrastruktury krytycznej, dostaw energii i ciepła, gospodarki wodnej, transportu, szpitali, komunikacji kryzysowej i przeciwdziałania dezinformacji. Uczestnicy mogli także wziąć udział w warsztatach oraz wizytach studyjnych w krakowskich przedsiębiorstwach komunalnych.
– Nowoczesna Obrona Cywilna nie może istnieć wyłącznie w dokumentach i procedurach. Samorządy są najbliżej mieszkańców i to one w sytuacji kryzysowej muszą zadbać o wodę, energię, transport, opiekę szpitalną oraz rzetelną informację. Dlatego tak ważne były spotkania z praktykami i wizyty studyjne – podkreśla Kazimierz Barczyk, przewodniczący Stowarzyszenia Gmin i Powiatów Małopolski oraz Federacji Regionalnych Związków Gmin i Powiatów RP.
Mieszkańcy przyszli po wiedzę
Kongres nie zamknął się w świecie specjalistów i urzędników. Część wydarzeń została przygotowana bezpośrednio dla mieszkańców Krakowa: młodzieży, rodziców, rodzin i seniorów.
Jednym z punktów wydarzenia były warsztaty dla 500 młodych osób z udziałem Dobromira Makowskiego, znanego jako RapPedagog, oraz Pawła Mateńczuka „Navala”, byłego operatora GROM-u.
Nie była to kolejna szkolna pogadanka. Rozmowa dotyczyła uzależnień, presji, odpowiedzialności, wytrwałości oraz trudnej, ale możliwej drogi budowania charakteru. Sala była wypełniona po brzegi, a młodzież słuchała ludzi, którzy nie opowiadali o sile z podręcznika, lecz z własnego doświadczenia.
To ważny sygnał: bezpieczeństwo nie zaczyna się dopiero w chwili alarmu. Zaczyna się wcześniej – w rodzinie, w szkole, w odporności psychicznej, w umiejętności podejmowania decyzji i odróżniania prawdziwej informacji od manipulacji – dodaje Małgorzata Szatko ze Stowarzyszenia Bądź Gotów współorganizatora Kongresu.
O tym, jak chronić rodzinę w świecie pełnym napięć i zagrożeń, mówili także Sylwia Michalec-Jękot oraz dr Marek Babik podczas wykładu otwartego „Tarcza dla rodziny. O budowaniu odporności w świecie pełnym wyzwań”.
Wątek bezpieczeństwa psychicznego i rodzinnego rozwijali również Piotr Mosak, Marek Kamiński, Naval, RapPedagog i Błażej Pasiut, rozmawiając o tym, jak budować poczucie bezpieczeństwa dzieci, młodzieży i dorosłych w domu oraz w szkole.
Wołoszański w Krakowie
Jednym z punktów programu było spotkanie z Bogusławem Wołoszańskim, twórcą kultowych „Sensacji XX wieku”.
Przez lata opowiadał Polakom o konfliktach, operacjach specjalnych, błędnych decyzjach i ostrzeżeniach, których nie potraktowano poważnie. W Krakowie jego głos zabrzmiał wyjątkowo aktualnie.
Zagrożenia XXI wieku nie zawsze nadchodzą z hukiem. Czasem pojawiają się jako cyberatak, blackout, dezinformacja, kryzys energetyczny albo społeczna panika. Spotkanie z Wołoszańskim było więc nie tylko podróżą przez historię, ale także rozmową o tym, dlaczego współczesne społeczeństwo nie może pozwolić sobie na beztroskę.
„To nie był kongres wojskowy”
Współorganizatorzy wydarzenia podkreślają, że Kongres nie miał być spotkaniem zamkniętym dla mundurowych, polityków i ekspertów.
Praktyczny charakter wydarzenia było widać również w strefie wystawców. Przedstawiciele Centrum Szkolenia Wojsk Specjalnych zachęcali młodzież do udziału w programie JATA – „od cywila do Wojsk Specjalnych”. Obecne były także firmy medyczne, uczelnie, dostawcy rozwiązań dla budowli ochronnych oraz podmioty działające wokół systemu ochrony ludności i Obrony Cywilnej.
Kraków chce być gotowy wcześniej
Po dwóch dniach debat, warsztatów i spotkań najważniejsze pytanie nie brzmi już: ilu ekspertów przyjechało do ICE. Pytanie brzmi: co mieszkańcy i miasto zrobią z tą wiedzą?
Kryzys nie zapowiada się z wyprzedzeniem. Nie wysyła powiadomienia, że jutro zabraknie prądu, wody albo łączności. Nie informuje, kiedy pojawi się konieczność ewakuacji, kiedy miasto zaatakuje cyberprzestępca albo kiedy plotka w internecie zacznie być groźniejsza niż sama awaria.
Dlatego Kraków nie chce czekać na pierwszy alarm. Chce wiedzieć wcześniej. Chce przygotować mieszkańców wcześniej. Chce budować bezpieczeństwo, zanim naprawdę zawyją syreny.
