Przetrwają dzięki SKOZK

Jednym z najważniejszych osiągnięć Społecznego Komitetu  Odnowy Zabytków Krakowa jest efektywne wykorzystywanie środków przyznawanych rok rocznie przez Prezydenta RP. Można śmiało zaryzykować stwierdzenie, że co roku około 70-80 milionów złotych jest przeznaczanych na renowacje bezcennych budynków, dzieł sztuki i szeroko pojętego dziedzictwa kulturowego. Nie sposób policzyć, ile zabytków uratowano od momentu powstania SKOZK.

Na czele odnowionych obiektów stoi katedra na Wawelu. W ciągu sześciu lat (1995-2001) na jej renowację wydano ponad 20 mln złotych. Obok katedry można umieścić Bazylikę Mariacką, na którą wydano do 2011 roku ponad 17 mln złotych.

Pół na pół

Maksymalna wartość dofinansowania ze SKOZK to 50% inwestycji (choć zdarzaja się przypadki, że i 90%). Komisja decyduje, jak procent dofinansowania otrzymają obiekty, które znalazły się na ostatecznej liśce. Wszystkie mają swój priorytet przy przyznawaniu środków. Pierwszy posiadają obiekty użyteczności publicznej, drugi – obiekty sakralne, trzeci: obiekty mieszkalne i usługowe, a czwarty: kaplice grobowe, nagrobki i pomniki cmentarne

– Mając do dyspozycji niecałe 40 mln zł (ściśle ok. 39,95 zł) udało się zrealizować prace przy zabytkach o wartości prawie 70 mln zł (wg planu: 69,7 mln zł), czyli nasze środki zmobilizowały właścicieli zabytków w Krakowie do przeznaczenia na remonty i konserwacje 30 mln zł, i to tylko biorąc pod uwagę to, co zostało wydane jako wkłady własne do naszych dotacji – mówi Maciej Wilamowski, dyrektor biura SKOZK.

Do tego należy dodać, że właściciele obiektów realizowali inne prace, w całości finansowane ze swoich środków. – Przypuszczać można, że suma wydana przez właścicieli dorówna zatem 40 milionom ze SKOZK, a nawet może tę kwotę przewyższyć – twierdzi dyrektor biura. Pełne dane będą znane w lutym.

Najważniejsze inwestycje w 2013

Z Narodowego Funduszu Rewaloryzacji zabytków w 2013 roku skorzystało 221 pozycji. Piszę pozycji, ponieważ wachlarz miejsc, nieruchomości i zabytków jest bardzo szeroki – od zakończenia renowacja ogrodów królewskich na Wawelu do odnawiania nagrobków na cmentarzu Podgórskim. Maciej Wilamowski niektóre z zakończonych inwestycji w poprzedni roku nazywa „kamieniami milowymi".

Są to między innymi: zakończenie remontu muru cegiełkowego i rewaloryzacji ogrodów królewskich na Wawelu. Wykonanie prac w podziemiach kościoła św. Piotra i Pawła zakończone otwarciem Panteonu Narodowego. Ważne też było zakończenie 4-letniego cyklu prac przy renowacji elewacji Pałacu Sztuki przy pl. Szczepańskim. Dyrektor biura wymienia jeszcze inne, istotne z historycznego punktu widzenia inwestycje: adaptacja kurtyny Fortu „Kościuszko” na centrum wystawienniczo-konferencyjne czy remont zagrożonego katastrofą budowlaną drewnianego hangaru lotniczego z okresu I wojny światowej na terenie jednostki wojskowej przy ul. Ułanów.  – A to jeden z trzech najstarszych obiektów tego typu na świecie zachowanych w pierwotnym kształcie – przypomina Wilamowski.

Ze środków SKOZK wykonano także laserową, trójwymiarową inwentaryzację ołtarza Wita Stwosza, zakonserwowano witraże Stanisława Wyspiańskiego w kościele Franciszkanów oraz wnętrze kościoła Bernardynów.

Zobacz galerię zdjęć odnowionych obiektów>>

Dodatkowo skorzystali z tego właściciele kamienic, ponieważ 15 z nich w otoczeniu Zamku Królewskiego na Wawelu doczekało się odnowy elewacji. Chodzi tutaj o ulice: Grodzką, św. Gertrudy, Stradomską i Krakowską. Jak zauważa Michał Ciechowski, przewodniczący Ruchu Młodych Prawa i Sprawiedliwości, który zainicjował zbiórkę podpisów pod petycją do premiera Donalda Tuska w celu zachowania funduszu na odnowę zabytków Krakowa, środki te są przeznaczane na miejsca w Podgórzu czy Kazimierzu.

2014 rok i 10 mln mniej

W tym roku SKOZK dostanie aż 10 mln złotych mniej niż w roku ubiegłym. Niektórzy posłowie PO z Krakowa uważają to za sukces. Zupełnie inne zdania jest poseł Twojego Ruchu Łukasz Gibała. – Trzeba mieć świadomość, że po obcięciu w budżecie na rok 2014 o 10 milionów środków na krakowskie zabytki trudno będzie przy uchwalaniu budżetów w kolejnych latach wrócić do wyjściowych 40 milionów – mówi poseł partii Janusza Palikota i przekonuje, że realnie nie straciliśmy 10 milionów, tylko znaczniej więcej. – W dziesięcioletniej perspektywie to 100 milionów złotych – mówi Gibała.

A zainteresowanie z roku na rok nie maleje. Jak przyznaje Maciej Wilamowski, liczba wniosków złożonych do SKOZK w 2013 była dwukrotnie większa, niż zrealizowane inwestycje. I jest jeszcze jedna ważna sprawa. Prof. Franciszek Ziejka, przewodniczący Społecznego Komitetu Odnowy Zabytków Krakowa jasno przedstawia sprawę: – Należy pamiętać, że odnowa zabytków nigdy się nie kończy.