Szczepionka przyszłości z Krakowa. Naukowcy z UJ opracowali nanocząsteczkę

Ich technologia pozwala błyskawicznie reagować na nowe patogeny, w tym kolejne warianty koronawirusa. To ważny krok w kierunku opracowania „szczepionki przyszłości”.

Zespół badawczy pod kierunkiem dr Antoniny Naskalskiej opracował nanocząstkę, opartą na kapsydzie fagowym – czyli białkowej osłonce wirusa bakteryjnego, pozbawionej materiału genetycznego. Na jego powierzchni naukowcy umieścili antygeny koronawirusa SARS-CoV-2 (dokładnie białko RBD), a do wnętrza „opakowania” wprowadzili dodatkowo krótkie fragmenty DNA lub mRNA, które wzmacniają odpowiedź immunologiczną organizmu.

Całość została zaprojektowana w sposób modułowy – co oznacza, że zarówno antygeny, jak i zawartość nanocząstki można łatwo wymieniać. Dzięki temu jedna platforma może służyć do tworzenia szczepionek przeciwko różnym wirusom – także takim, które dopiero się pojawią.

Ważnym elementem prac było potwierdzenie, że białko RBD na powierzchni nanocząstki przybiera trójczłonową, tzw. trymeryczną formę – taką samą jak w prawdziwym wirusie. To zwiększa szansę, że organizm wytworzy przeciwciała skutecznie blokujące infekcję. Badania struktury nanocząstki wykonano przy użyciu kriomikroskopii w Narodowym Centrum Promieniowania Synchrotronowego SOLARIS.

Rezultaty badań zostały opublikowane w międzynarodowym czasopiśmie naukowym „International Journal of Pharmaceutics”. Wśród współautorów pracy znaleźli się również Marta Walczak, Agnieszka Dąbrowska, dr inż. Michał Bochenek, dr hab. Artur Biela, prof. UJ oraz prof. Jonathan Heddle.