Z prawem na ty: Spółka cywilna
Portal LoveKraków.pl wraz fundacją prawną EduLaw zapraszamy na nowy cykl, w którym przedstawimy krótką charakterystykę każdej formy prowadzenia działalności gospodarczej. W przystępnej formie główne plusy i minusy każdej z nich.
W sytuacji, gdy prowadzenie jednoosobowej działalności gospodarczej nie jest odpowiednie zważywszy na rozmiar czy charakter działalności – wkraczamy w tematykę spółek. Spółka cywilna jest najprostszą z form prowadzenia działalności gospodarczej przez co najmniej dwie osoby.
Spółka cywilna nie ma osobowości prawnej, czyli nie może sama nabywać praw ani zaciągać zobowiązań – czynią to jej wspólnicy w swoim imieniu. Co ważne, w odróżnieniu od pozostałych spółek spółka cywilna nie jest też przedsiębiorcą – przedsiębiorcami są jej wspólnicy, którzy muszą (każdy z osobna) zgłosić prowadzenie działalności w formie spółki cywilnej w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG) – wyjaśnia Aleksandra Kadłubowska-Klin z Kancelarii Prawnej KPWG.
Jacy zatem przedsiębiorcy są predysponowani do prowadzenia działalności gospodarczej w formie spółki cywilnej? Przede wszystkim tacy, których działalność gospodarcza ma funkcjonować na stosunkowo niewielką skalę i w gronie zaufanych osób (firmy rodzinne itp.). Wspólnicy zobowiązują się dążyć do osiągnięcia wspólnego celu gospodarczego przez działanie w sposób oznaczony, w szczególności poprzez wniesienie do spółki wkładów. Wkłady wspólników mogą polegać na wniesieniu do spółki własności lub innych praw albo na świadczeniu usług. Istnieje domniemanie, że wkłady wspólników mają jednakową wartość.
Podstawą funkcjonowania tego typu spółki jest umowa spółki cywilnej. Powinna ona być sporządzona w formie pisemnej i może być zawarta zarówno na czas oznaczony, w tym na okres określonego zadania, jak i na czas nieoznaczony. Ponadto, umowa powinna określać co najmniej wspólny cel gospodarczy, dla którego zostaje zawarta oraz określenie sposobu działania każdego ze wspólników dla osiągnięcia zamierzonego celu. Czynnością niezbędną do rozpoczęcia działalności oprócz zawarcia umowy spółki w powyższej formie jest zgłoszenie jej do właściwego Urzędu Skarbowego oraz Głównego Urzędu Statystycznego. Zawarcie umowy spółki cywilnej podlega podatkowi od czynności cywilnoprawnych. Z uwagi na to, że czynność cywilnoprawna, polegająca na zawarciu umowy spółki cywilnej, dochodzi do skutku w chwili złożenia zgodnego oświadczenia woli przez wspólników, moment ten wiąże się z powstaniem obowiązku podatkowego. Należy przy tym pamiętać, że oprócz ustalenia i zapłaty stosownej kwoty podatku w terminie 14 dni od dnia zawarcia umowy spółki, wspólnicy zobowiązani są złożyć Naczelnikowi Urzędu Skarbowego, właściwego miejscowo dla siedziby spółki deklarację PCC-1.
Jak zaznacza mecenas Paweł Woźniak z fundacji EduLaw, istotną z praktycznego punku widzenia zaletą spółki cywilnej jest to, że każdy wspólnik jest uprawniony i jednocześnie zobowiązany do prowadzenia spraw spółki. Co więcej, każdy wspólnik może bez podjęcia w tym przedmiocie stosownej uchwały wspólników prowadzić sprawy, które nie przekraczają zakresu zwykłego zarządu. Jeżeli jednak przed zakończeniem takiej sprawy chociaż jeden z pozostałych wspólników sprzeciwi się jej prowadzeniu – potrzebna jest uchwała wspólników. W sytuacji, która mogłaby narazić spółkę na niepowetowane straty każdy ze wspólników może bez podjęcia w tym przedmiocie uchwały wykonać czynność nagłą. W braku odmiennej umowy lub uchwały wspólników, każdy ze wspólników jest umocowany do reprezentowania spółki w takich granicach, w jakich jest uprawniony do prowadzenia jej spraw. Ponadto, każdy ze wspólników jest uprawniony do równego udziału w zyskach i w tym samym stosunku uczestniczy w stratach, bez względu na rodzaj i wartość wniesionego do spółki wkładu. Oczywistym jest, że w umowie spółki można w inny sposób ustalić stosunek udziału wspólników w zyskach i stratach. Istnieje również możliwość zwolnienia niektórych wspólników od udziału w stratach spółki - nie można natomiast zwolnić wspólnika od udziału w zyskach.
Istotną wadą prowadzenia działalności w formie spółki cywilnej jest odpowiedzialność wszystkich wspólników za zobowiązania powstałe w ramach spółki cywilnej całym swoim majątkiem, bez ograniczeń (także za zobowiązania podatkowe czy zobowiązania z tytułu składek w ZUS) podkreśla mecenas Paweł Woźniak z Kancelarii Prawnej KPWG. Z tego względu jest to dość ryzykowna forma prowadzenia działalności gospodarczej. Wierzyciele spółki mogą bowiem dochodzić zaspokojenia zarówno z majątku spółki (majątek stanowiący współwłasność łączną), jak i z majątków osobistych wszystkich wspólników. Wspólnicy za zobowiązania odpowiadają solidarnie, co skutkuje tym, że wierzyciel może żądać zaspokojenia od jednego, kilku lub wszystkich wspólników a wybór źródła zaspokojenia zależy tylko od niego.
