Z Woli Justowskiej do Branic. Zabytkowa chata z drugim życiem
Pierwsza chata już w Branicach
Pierwsza translokacja zabytkowego budynku do powstającego Parku Edukacyjnego „Branice” w Krakowie została praktycznie zakończona. Do Nowej Huty trafiła drewniana chata.
– Pierwszy translokowany na teren powstającego Parku Edukacyjnego „Branice” obiekt pochodzi z dawnej wsi Chełm, z dzisiejszej ulicy Przyszłości na Woli Justowskiej – mówi nam Marcin Rybski, dyrektor Oddziału Park Edukacyjny „Branice” spółki Kraków Nowa Huta Przyszłości S.A.
Jak podkreśla, jest to dom wzniesiony w latach 30. XX wieku, wpisany do Gminnej Ewidencji Zabytków.
Zapytaliśmy dyrektora o szczegóły przedsięwzięcia m.in. w kontekście czasu realizacji, zakresu prac remontowo-konserwatorskich, kosztów oraz planów udostępnienia obiektu zwiedzającym. Jak wyjaśnia Marcin Rybski, umowę z wykonawcą podpisano w grudniu 2023 roku. Zgodnie z początkowymi założeniami realizacja projektu miała trwać 24 miesiące.
Termin został jednak wydłużony. – Na potrzeby rozszerzonego zakresu wykonania przyłącza elektrycznego zawarliśmy aneks wydłużający termin o dwa miesiące, do 4 lutego bieżącego roku – dodaje.
Dyrektor zwraca uwagę, że była to inwestycja złożona, wymagająca współpracy wielu specjalistów. Realizowana była w formule „zaprojektuj i wybuduj”, a cały proces podzielono na trzy etapy.
Pierwszy etap obejmował przygotowanie dokumentacji projektowej i konserwatorskiej oraz uzyskanie pozwolenia na budowę.
– W tym przypadku pozwolenie obejmowało zgodę na rozbiórkę, translokację i odbudowę – podkreśla dyrektor, zaznaczając, że ze względu na wpis obiektu do ewidencji zabytków konieczne były uzgodnienia z Biurem Miejskiego Konserwatora Zabytków w Krakowie.
Drugi etap rozpoczął się we wrześniu 2024 roku i dotyczył właściwych prac budowlanych oraz konserwatorskich.
– Wszystkie elementy zostały ponumerowane zgodnie z projektem, następnie rozebrane, przewiezione do Branic i poddane fumigacji oraz impregnacji – relacjonuje Rybski.
Zanim doszło do rozbiórki, przeprowadzono pogłębione badania stratygraficzne. Na ich podstawie zdecydowano o doborze kolorystyki obiektu i zachowaniu dekoracji malarskich we wnętrzu.
Translokacja i odbudowa
Odbudowę rozpoczęto od fundamentów i odtworzenia podpiwniczenia. Konstrukcję składano z zachowaniem oryginalnych technologii.
Pozostałe fragmenty flekowano, a przestrzenie między balami wypełniono wełną drzewną. Bale od zewnątrz uszczelniono gliną. Konserwacji poddano całą stolarkę, a okna zamontowano z zachowaniem oryginalnego szklenia.
– We wnętrzu zostały otworzone dwa piece kaflowe z początku XX wieku, ganek i wychodek – dodaje Rybski.
Jednocześnie budynek dostosowano do przyszłej funkcji warsztatowo-ekspozycyjnej. – Zastosowaliśmy docieplenie od strony strychu i podłogi wełną drzewną, ogrzewanie kanałowe zasilane pompą ciepła oraz punkt poboru wody w dawnej spiżarni – wylicza dyrektor.
Do obiektu wprowadzono także instalację elektryczną z porcelanowymi gniazdkami i włącznikami.
– Wszystkie prace były konsultowane z Miejskim Konserwatorem Zabytków i prowadzone pod nadzorem konserwatora dzieł sztuki, kierownika budowy, projektanta i inżyniera kontraktu – podkreśla.
Rozbudowa Parku Edukacyjnego
Obecnie realizowany jest trzeci etap inwestycji. Przygotowywana jest dokumentacja powykonawcza. Zakończenie translokacji nie oznacza jednak natychmiastowego otwarcia obiektu dla zwiedzających.
– Mamy świadomość, że jeden dom nie będzie jeszcze stanowił atrakcji turystycznej, a cały teren Parku Edukacyjnego pozostaje czynnym placem budowy – zaznacza dyrektor.
Jak dodaje, koncepcja parku zakłada również budowę budynku edukacyjno-wystawienniczego oraz zagospodarowanie terenu.
– Chcielibyśmy zorganizować wystawę stałą i zapewnić podstawową infrastrukturę obsługi zwiedzających – mówi Rybski, nie wykluczając jednak, że chata może zostać zaprezentowana publicznie przy okazji lokalnych wydarzeń.
Równolegle prowadzone są kolejne translokacje.
Rybski zapowiada, te przeniesienia powinny zakończyć się jeszcze w tym roku, a spółka przygotowuje już następne postępowania, w tym dotyczące spichlerza z Krzeszowic.
