Zdegradowany Kraków, część druga: Kazimierz ze Stradomiem
Poniższe wnioski oraz diagnozy pochodzą z Gminnego Programu Rewitalizacji Miasta Krakowa, który obecnie jest poddawany konsultacjom społecznym.
Kazimierz ze Stradomiem znajdują się w dużym kryzysie demograficznym, który jest związany ze spadkiem liczby mieszkańców, szczególnie tych najmłodszych, oraz starzeniem się społeczeństwa. Depopulację widać m.in. po liczbie dzieci, które są zameldowane na tym obszarze i objęte obowiązkiem szkolnym. W latach 2010-2021 nastąpił spadek liczby uczniów z 1369 do 820, czyli o ponad 40 proc. W tym samym czasie w Krakowie uczniów przybyło: o niemal 15 proc.
Na plus należy zapisać, że uczęszczający do szkół na tym obszarze wyróżniają się pod względem wyników na egzaminach. Rezultaty są porównywalne do średniej dla Krakowa i zdecydowanie lepsze niż wyniki w Polsce.
Za mocną stronę Kazimierza i Stradomia urzędnicy uznali bogatą ofertę kulturalną. Zlokalizowane są tutaj dwie filie Biblioteki Kraków. „Działa również kilkanaście teatrów, w tym prywatnych, i liczne grupy teatralne, które posiadają bogatą i różnorodną ofertę artystyczną. Funkcjonuje tu pięć muzeów, z czego dwie placówki koncentrują swoją działalność na pielęgnowaniu historii i kultury Żydów” – czytamy w miejskich dokumentach.
W tej części miasta działa dużo organizacji pozarządowych. Dwa lata temu było ich zarejestrowanych ponad 120. To 6 proc. wszystkich, działających w Krakowie.
Koncentruje się tutaj znaczna liczba przedsiębiorstw. Jak zauważają urzędnicy, wynika to w głównej mierze z obsługi ruchu turystycznego i mieszkańców innych części Krakowa, którzy tłumnie odwiedzają Kazimierz i Stradom. W raporcie czytamy, że wraz z ożywieniem turystycznym po pandemii przedsiębiorcy powrócili do działalności, które są związane z obsługą przyjezdnych.
Bezrobocie nie jest tutaj powszechnym problemem. Choć odsetek bezrobotnych wśród osób w wieku produkcyjnym w latach 2019-2021 był wyższy niż średnia dla Krakowa. Trzy lata temu wskaźnik bezrobocia wyniósł 5,5 proc., przewyższając średnią dla miasta o blisko 2 punkty procentowe. Pośród bezrobotnych dominowały osoby z wyższym wykształceniem.
Kazimierz, będący niegdyś odrębnym miastem, posiada zachowaną historyczną kompozycję przestrzenną. Zdaniem urzędników uległa niewielkim przekształceniom. Układ urbanistyczny tego jednego z najcenniejszych kulturowo obszarów Krakowa został ujęty w rejestrze zabytków. W tej części miasta ważną rolę pełnią place Wolnica oraz Nowy.
Stan alarmowy
Urzędnicy zwracają uwagę na znaczące obciążenie tej części miasta „infrastrukturą noclegową”. Staje się ona poważnym problemem, który prowadzi do zaniku lokalnej społeczności i relacji sąsiedzkich, a także do depopulacji i gentryfikacji. „Wskaźniki wskazują, że problem ten osiągnął stan alarmowy – na jednego mieszkańca przypadają nawet dwa miejsca noclegowe” – czytamy w raporcie.
Jak zauważają urzędnicy, wizerunek krakowskiego Kazimierza w ciągu ostatnich 30 lat zmienił się diametralnie. Z zaniedbanej i niebezpiecznej dzielnicy przeistoczył się w turystyczno-rozrywkowy, wielokulturowy tygiel. Jego przestrzenie publiczne pełne są lokali gastronomicznych i rozrywkowych, galerii, antykwariatów, a brukowane uliczki oraz zabytki tworzą niepowtarzalny klimat. Tak wygląda obraz z zewnątrz, skierowany do turystów i odwiedzających.
„Jest odmienny z punktu widzenia lokalnej społeczności. Nadmierny ruch i hałas, koncentracja usług nocnych kosztem usług codziennych dla mieszkańców oraz negatywne zachowania turystów prowadzą do permanentnego konfliktu w przestrzeni między stałymi mieszkańcami a turystami, atrakcjami i usługami związanymi z sektorem turystycznym” – zauważają miejscy urzędnicy.
Jeśli udałoby się rozwiązać dręczące mieszkańców problemy, w 2030 r. ta część miasta może wyglądać tak: Kazimierz-Stradom to mieszkalna dzielnica z dawnych lat, niepowtarzalna dzięki atmosferze lokalności i sąsiedztwa, gdzie każdy znajdzie swoje miejsce, a turyści są mile widzianymi gośćmi. To przestrzeń, gdzie mieszkańcy stanowią o klimacie i energii tego miejsca. Kazimierz lokalny to także Kazimierz zrównoważony i przygotowany na wyzwania współczesności – obszar dostępny, komfortowy i bezpieczny.
