Aktywność fizyczna ma wpływ na zdrowie seniorów

O problemach z kręgosłupem u osób starszych, profilaktyce i roli sportu w życiu seniorów mówi dr n. med. Andrzej Szczęśniak - ortopeda, traumatolog i lekarz sportowy.

Z jakimi problemami najczęściej zgłaszają się do Pana osoby starsze?

Zwykle są to pacjenci z różnymi dolegliwościami kręgosłupa i stawów. Częstym problemem jest choroba zwyrodnieniowa kręgosłupa i długotrwały, uciążliwy ból, który jest z nią związany.

Jakie objawy mogą świadczyć o tym, że cierpimy na chorobę zwyrodnieniową?

Choroba zwyrodnieniowa to bardzo powszechny problem. Dotyczy ok. 60. proc. ludzi powyżej 65. roku życia i nawet 80. procent ludzi po 75. roku życia. Starsze osoby, które zgłaszają się do lekarza z dolegliwościami kręgosłupa i stawów, którym towarzyszą dodatkowo silne bóle w godzinach porannych są wstępnie diagnozowani jako pacjenci z chorobą zwyrodnieniową. Żeby potwierdzić ustalenia poczynione podczas wywiadu lekarskiego, wykonuje się dodatkowe badania, m.in. zdjęcia rentgenowskie.

Jak możemy działać, żeby zapobiec rozwijaniu się tej dolegliwości?

Z jednej strony choroba zwyrodnieniowa może występować w postaci pierwotnej, czyli związanej ze starzeniem, zużywaniem się tkanek i spowolnionym metabolizmem. Mamy ograniczony wpływ na to, czy wystąpi u nas ten rodzaj schorzenia. Inaczej jest z chorobą zwyrodnieniową wtórną, która powstaje na bazie innych problemów zdrowotnych - chorób metabolicznych, schorzeń tarczycy, cukrzycy, otyłości, nieleczonych w przeszłości wad postawy, czy schorzeń neurologicznych. Na te schorzenia mamy duży wpływ. Jeśli leczymy je odpowiednio wcześnie, nie przyniosą dla naszego organizmu poważnych skutków. Zmiany zwyrodnieniowe wolniej rozwijają się u osób, które dbają o kondycję i o utrzymanie prawidłowej masy ciała. Również nasze geny decydują o tym, czy nasz organizm jest podatny na chorobę zwyrodnieniową.

Podkreśla pan, że dbanie o odpowiednią kondycję jest w tym przypadku ważnym elementem profilaktyki. O czym powinni pamiętać seniorzy, którzy uprawiają sport? Jak ćwiczyć, żeby sobie nie zaszkodzić?

Są liczne dowody naukowe na to, że aktywność sportowa przynosi pozytywne skutki i podnosi jakość życia, nawet jeżeli zaczniemy uprawiać sport będąc już seniorami. Zmiany widać już przy drobnych codziennych czynnościach. Nawet wtedy, gdy starsza osoba, dzięki uprawianiu sportu osiągnie mały cel, np. bez zadyszki wejdzie na drugie piętro, choć do tej pory bez objawów zmęczenia wchodziła na pierwsze.  Kiedy seniorzy planują zacząć uprawiać sport, powinni wziąć pod uwagę ogólne obciążenia i ewentualne schorzenia towarzyszące, np. krążeniowe, czy kardiologiczne. Podczas treningów trzeba stawiać sobie rozsądne do osiągnięcia cele. Jeżeli ktoś przez lata nie uprawiał żadnego sportu, a potem od razu planuje długo i intensywnie biegać, to nie jest dobre rozwiązanie. Aktywność sportowa powinna być stosowana rozważnie. Należy zacząć od bardzo niewielkich ćwiczeń i stopniowo zwiększać ich intensywność. Ogólne zasady mówią, że jeżeli nie jesteśmy profesjonalistami, dla naszego organizmu bezpieczny jest trening, który trwa od 90 do 120 minut tygodniowo.  Dłuższe ćwiczenia mogą nieść za sobą negatywne skutki dla naszego zdrowia.

Przy jakich chorobach seniorzy powinni powstrzymać się od intensywnego wysiłku?

Żeby uprawiać sport, trzeba mieć swój organizm pod kontrolą. Przy dolegliwościach ortopedycznych, schorzeniach kręgosłupa, czy problemach ze stawami umiarkowana aktywność fizyczna jest elementem leczenia w początkowych fazach. Jest tak m.in. w przypadku choroby zwyrodnieniowej. Chorzy powinni utrzymać odpowiedni zakres ruchu w stawach i kręgosłupie. Jednak na pewnym etapie, jeżeli leczenie zachowawcze nie przynosi efektów, a aktywność fizyczna powoduje ból, wymaga to dalszej diagnostyki i leczenia.

Kiedy przy dolegliwościach kręgosłupa powinniśmy skorzystać z usług fizjoterapeuty?

Fizjoterapia jest jedną z metod leczenia w przypadku schorzeń stawów i kręgosłupa. Może być stosowana również na początkowym etapie leczenia choroby zwyrodnieniowej. Kiedy modyfikacja trybu życia, odpoczynek, czy leki przeciwbólowe nie przynoszą oczekiwanych efektów, w dalszej kolejności próbuje się wdrażać postępowanie rehabilitacyjne. Zanim jednak pacjent zostanie skierowany na zabiegi fizjoterapeutyczne, lekarz powinien ocenić, czy nie ma ku temu przeciwwskazań.