„Chcemy dać seniorom szansę na niezależność i samodzielność” [Rozmowa]

Lekarze i naukowcy z Colegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego zajmują się seniorami. Ale nie poprzez leczenie, tylko edukacje i rehabilitację – nie tylko fizyczną, ale również społeczną i mentalną.  – Obserwujemy, że seniorzy, którzy rozpoczęli uczestnictwo w zajęciach pół roku temu, stworzyli bardzo zgrane grupy, które spotykają się także towarzysko – mówi prof. Anna Skalska.

Dawid Kuciński, LoveKraków.pl: Jacy są obecnie seniorzy? Bo na pewno nie są to już osoby w chusteczkach, z siwymi włosami?

prof. Anna Skalska, Katedra Chorób Wewnętrznych i Gerontologii CMUJ: Jak każda grupa społeczna, również seniorzy są grupą bardzo zróżnicowaną. Na co dzień  w naszym ośrodku spotykamy bardzo różne osoby. Wielu seniorów są to nadal osoby aktywne, jeśli nie zawodowo, to działające w różnych organizacjach, klubach senioralnych. Często są to osoby żywo interesujące się bieżącymi wydarzeniami i starające się mieć na nie wpływ.

Jest też jednak grupa osób starszych, mniej aktywnych, mniej sprawnych, najczęściej pozostających w domach, gdzie czują się najbezpieczniej i te szczególnie są obiektem naszego zainteresowania. Jest to o tyle ważne, że takie osoby są bardziej narażone na niesprawność i zależność od innych. Zaktywizowanie i poprawa sprawności fizycznej tych seniorów ma kluczowe znaczenie dla jakości ich życia i może mieć ogromny wpływ na samopoczucie.

Jakie są ich największe problemy? Samotność czy próba walki z czasem?

Myślę, że odpowiedź na to pytanie ściśle wiąże się z odpowiedzią na poprzednie pytanie. Osoby bardzo aktywne często czują się na drugiej fali swojego życia, czują się potrzebne i czerpią z tego satysfakcję. Niejednokrotnie dopiero na emeryturze mogą oddawać się pasjom, na które różne obowiązki wcześniej im nie pozwalały. Coraz powszechniej obserwujemy na przykład tak zwane „kluby kijanek” czyli osoby maszerujące z kijkami do Nordic Walking. Organizacje senioralne i Uniwersytety Trzeciego Wieku również przeżywają swój renesans.

Ale z drugiej strony ci mniej aktywni seniorzy, o których wspominałam, często są zagrożeni samotnością lub już się z nią zmagają. Projekt Sprintt, który realizujemy jest także w tym aspekcie szansą dla takich osób – szansą na poznanie nowych znajomych, uczestnictwo w zajęciach w grupie rówieśniczej, a przede wszystkim na wyjście z domu. Obserwujemy, że seniorzy, którzy rozpoczęli uczestnictwo w zajęciach pół roku temu, stworzyli bardzo zgrane grupy, które spotykają się także towarzysko.

Obniżająca się sprawność też jest problemem. Państwo pracujecie nad tym, by seniorzy tę sprawność zachowali. W jaki sposób?

W ramach programu Sprintt prowadzimy w obrębie dwóch równoległych grup interwencyjnych zajęcia edukacyjne lub rehabilitacyjne dla seniorów.

Uczestnicy grupy edukacyjnej uczestniczą w zajęciach o charakterze wykładowo warsztatowym, podczas których staramy się w sposób przystępny, skondensowany, a jednocześnie ciekawy przekazać rzetelną informację dotyczącą różnych aspektów zdrowia zwłaszcza osób starszych – na przykład dotyczących prawidłowej diety, radzenia sobie z dolegliwościami bólowymi, zaburzeniami snu czy pamięci.

W przypadku grupy rehabilitacyjnej, uczestnicy regularnie spotykają się na ćwiczeniach ogólnousprawniających, poprawiających chód i równowagę. Uczą się także prawidłowo wykonywać te ćwiczenia w domu. Ponadto samo uczestnictwo w programie wymusza większą aktywność, daje powód do wyjścia z domu.

Co jest najlepsze dla seniorów pod względem ruchu?

Dla osób starszych najlepszy jest umiarkowany, bezpieczny, ale w miarę możliwości regularny wysiłek fizyczny. Zachęcamy do regularnych spacerów, jeśli tylko aura na to pozwala. Na zajęciach w ramach programu zdrowotnego nasi seniorzy poznają też ćwiczenia poprawiające równowagę czy rozciągające, a także ćwiczenia z obciążeniem.

Także osobom uczestniczącym w grupie edukacyjnej proponujemy ćwiczenia rozciągające górne partie ciała.

Pytanie tylko, co w takich przypadkach, gdy dana osoba przez całe życie stroniła od jakichkolwiek ćwiczeń, wysiłku?

Zdarzają się i takie osoby. Wtedy na pewno jest trudniej, bo trudniej zmieniać swoje przyzwyczajenia w starszym wieku. Ale z drugiej strony niejednokrotnie takie osoby zaczynają zdawać sobie sprawę jak ważna jest aktywność fizyczna, zwłaszcza kiedy dostrzegają problem własnej coraz bardziej ograniczonej sprawności. To czasem staje się motorem i mobilizuje do pracy nad sobą. A jak wiadomo, w grupie raźniej! A ponadto ćwiczenia są prowadzone przez wykwalifikowanych fizjoterapeutów, którzy dostosowują je do aktualnej wydolności i możliwości uczestników.

Możliwe jest, aby seniorzy byli sprawniejsi niż niejeden młody człowiek?

Zdarzają się bardzo sprawni seniorzy i - co cieszy - także w naszym kraju nie należą oni do wyjątków. Wiele starszych osób jeździ na nartach, chodzi po górach, czy regularnie się gimnastykuje. Niektórzy seniorzy biorą udział w maratonach i półmaratonach. Myślę, że mogą oni z powodzeniem konkurować z osobami z młodszego pokolenia, które często  przesiadają się z samochodu przed ekran komputera.

Jednak naszym priorytetem w ramach programu Sprintt jest usprawnienie i zaktywizowanie osób starszych na miarę ich możliwości, aby dać im szansę na niezależność i samodzielność w podeszłym wieku.