Kraków stracił swoich żydowskich mieszkańców. W niedzielę przypomni o nich Marsz Pamięci
Jeszcze przed wojną Kraków był jednym z najważniejszych ośrodków żydowskiego życia w Polsce. Jesienią 1939 roku mieszkało tu ponad 60 tys. Żydów. Kilka lat później ta społeczność praktycznie przestała istnieć.
Likwidacja krakowskiego getta rozpoczęła się 13 marca 1943 roku nad ranem. Niemieckie oddziały SS, policji oraz formacji Sonderdienst otoczyły dzielnicę i rozpoczęły brutalną akcję wysiedlania mieszkańców.
Ludziom kazano w krótkim czasie zabrać najpotrzebniejsze rzeczy i wyruszyć pieszo do obozu pracy w Płaszowie. Szli pod eskortą, bici i popychani przez esesmanów.
Getto w Podgórzu
Getto powstało dwa lata wcześniej, 3 marca 1941 roku. Niemcy utworzyli je w Podgórzu, przesiedlając tam żydowskich mieszkańców miasta.
Na kilku ulicach znalazło się miejsce dla około 17 tys. ludzi. Jak przypominają historycy, na jedną osobę przypadało średnio zaledwie około 2 mkw. powierzchni mieszkalnej.
Dzielnicę otoczono murem. Od października 1941 roku za opuszczenie getta bez przepustki groziła kara śmierci – zarówno Żydom, jak i Polakom, którzy próbowali im pomóc.
Deportacje i strach
W 1942 roku Niemcy rozpoczęli kolejne deportacje. W czerwcu i październiku tysiące osób wywieziono z krakowskiego getta do obozu zagłady w Bełżcu. W sumie w tych akcjach zginęło wiele tysięcy ludzi.
Pod koniec 1942 roku getto podzielono na dwie części. W części A mieszkali głównie ludzie zdolni do pracy, w części B – kobiety, dzieci i osoby starsze.
W marcu 1943 roku rozpoczęła się ostateczna akcja likwidacyjna.
Dwa dni, które zakończyły historię
13 marca Niemcy kazali mieszkańcom części A w kilka godzin opuścić swoje domy i przejść do obozu w Płaszowie. Do obozu trafiło około 8 tys. osób.
Rodzicom nie pozwalano zabrać dzieci poniżej 14 roku życia. Niektórzy próbowali je ukrywać w walizkach lub pod płaszczami.
– Słychać strzały […] dobiegające od południowej strony miasta. Wiemy co oznaczają. Każdy odgłos to śmierć – zapisał wówczas Jan Wiktor, którego cytuje dziś na Facebooku Muzeum KL Plaszow.
– 14 marca 1943 r. Niemcy dokonali likwidacji części „B” krakowskiego getta, mordując podopiecznych szpitali i sierocińca. W trakcie likwidacji krakowskiego getta śmierć poniosło od 700 do 2500 osób – opisuje IPN.
Marsz Pamięci w niedzielę
Co roku w rocznicę tych wydarzeń organizowany jest Marsz Pamięci. Jego uczestnicy przechodzą drogą, którą w 1943 roku prowadzono mieszkańców getta do obozu.
Tegoroczny marsz odbędzie się w niedzielę, 15 marca. Początek zaplanowano o godz. 12 na placu Bohaterów Getta – miejscu, gdzie podczas likwidacji getta gromadzono ludzi przed deportacją.
Uczestnicy przejdą ulicami Podgórza do pomnika ofiar na terenie dawnego obozu w Płaszowie.
Marsz od lat jest jednym z najważniejszych wydarzeń przypominających historię żydowskich mieszkańców Krakowa – ludzi, którzy przez stulecia współtworzyli miasto, a których świat został zniszczony w czasie niemieckiej okupacji.
