Medycy z Krakowa dokonali przełomu. Zwykłe badanie może uratować mózg dziecka
Nowe możliwości wczesnej diagnostyki
Każdego roku rodzą się tysiące dzieci zagrożonych uszkodzeniem mózgu, szczególnie wcześniaki. Dotąd wykrycie zmian w ośrodkowym układzie nerwowym było trudne, ponieważ wiele procesów rozwija się bez wyraźnych objawów i pozostaje niewidocznych w badaniach obrazowych.
Zespół badaczy z Wydziału Lekarskiego Uniwersytetu Jagiellońskiego Collegium Medicum oraz Uniwersyteckiego Szpitala Dziecięcego pod kierunkiem prof. Przemko Kwinty postanowił sprawdzić, czy nieinwazyjna analiza moczu może dostarczyć informacji o stanie mózgu noworodka. Pięcioletni projekt objął ponad 120 dzieci – zarówno wcześniaki, jak i noworodki urodzone o czasie.
Analizy proteomiczne i metabolomiczne wykazały, że już w pierwszych dniach życia wcześniaki różnią się od dzieci donoszonych pod względem składu białek i metabolitów. U noworodków z uszkodzeniem mózgu zaobserwowano charakterystyczne zmiany – spadek poziomu białek budujących strukturę mózgu oraz wzrost markerów stresu komórkowego i stanu zapalnego.
Szczególnie istotny okazał się okres między 3. a 6. dobą życia. To wtedy w moczu wcześniaków pojawiają się specyficzne biomarkery, które – przy użyciu zaawansowanych modeli matematycznych – pozwalają przewidzieć ciężkie uszkodzenia mózgu z niemal stuprocentową dokładnością.
Jednym z najbardziej obiecujących wskaźników jest stosunek mleczanu do kreatyniny (ULCR), który gwałtownie rośnie u dzieci z poważnymi uszkodzeniami mózgu już w pierwszych dniach życia i koreluje z późniejszymi wynikami rezonansu magnetycznego.
Badania wykazały również, że mechanizmy uszkodzeń różnią się w zależności od ich przyczyny. U wcześniaków mają one charakter przewlekły i wieloetapowy, natomiast u dzieci z niedotlenieniem okołoporodowym przebiegają gwałtownie, z silnym stresem oksydacyjnym.
Odkrycia te mogą w przyszłości umożliwić wprowadzenie prostego i taniego badania moczu do rutynowej diagnostyki na oddziałach intensywnej terapii noworodków. To szansa na szybsze rozpoznanie zagrożenia, wcześniejsze wdrożenie terapii i lepsze dopasowanie opieki do potrzeb najmłodszych pacjentów.
