Niszczejący zabytek w samym sercu parku. Biur dla urzędników nie będzie
Jak tłumaczy Patrycja Piekoszewska z biura prasowego krakowskiego magistratu, przywrócenie Dworu Bemów do świetności to jedna z części rewitalizacji Parku Duchackiego, która trafiła do realizacji Zarządu Zieleni Miejskiej przed dekadą.
Kompleksowy projekt objął trzy etapy: pierwszy – modernizację ul. Estońskiej wraz z budową parkingu, podjazdu pod dwór oraz rewitalizację samego budynku Dworu Bemów, drugi – rewitalizację spichlerza z jego najbliższym otoczeniem, a także trzeci – rewitalizację parku.
Prace trwały latami
Pierwsze prace wystartowały w 2017 roku. – Zrewitalizowano północną część parku z dawnymi stawami. Prace objęły gospodarkę drzewostanem, budowę ścieżek, oświetlenia i małej architektury, a także prace ogrodnicze – wylicza ZZM.
Następnie przystąpiono do prac we wschodniej i południowej części parku, tzw. Sektor Ogrodu i Sadu, w ramach której wybudowano krajobrazowe alejki oraz obiekty takie jak plac zabaw, siłownia, rzeźby parkowe, zegar słoneczny czy plac wypoczynkowy w formie wgłębnika.
Spichlerz
Kolejnym krokiem była rewitalizacja budynku dawnego spichlerza. Choć stare mury trzeba było rozebrać, robotnicy ocalili zabytkową posadzkę. Nowy budynek, w którym mieszczą się toalety i zaplecze parku, postawiono na specjalnych palach, aby nie uszkodzić korzeni rosnących obok drzew.
Po zakończeniu głównych robót, od strony ulicy Estońskiej zbudowano parking. Tuż obok, w samym sercu parku, powstał ozdobny ogród. Znajduje się on na głównej trasie między budynkami gospodarczymi a specjalnym placem do odpoczynku, który urządzono w obniżeniu terenu.
Co w planach?
Jak wylicza Patrycja Piekoszewska, w tym roku ruszają dwa ważne zadania. Po pierwsze, urzędnicy aktualizują projekt remontu samego Dworu Bemów. – Z uwagi na utracenie aktualności funkcjonalnej pierwotnej wersji projektu zdecydowano się na przeprowadzenie konsultacji społecznych i z pomocą mieszkańców wyznaczenie nowej funkcji dla tego zabytkowego obiektu – zaznacza.
Po drugie, rozpoczną się już konkretne budowy – dawne zabudowania gospodarcze obok dworu zostaną przebudowane na place wypoczynkowe.
Wnioski z konsultacji społecznych
Ubiegłoroczne konsultacje społeczne, w których wzięło udział ponad 700 osób, przyniosły jednoznaczne rezultaty. Mieszkańcy kategorycznie odrzucili funkcje administracyjno-biurowe dla dworu. Dalej wskazali, że najbardziej pożądaną przestrzenią jest sala wielofunkcyjna (522 głosy) na warsztaty i spotkania oraz kawiarnia (399 głosów). Wysoko oceniona została także pracownia artystyczna/rękodzielnicza (235 odpowiedzi).
Według raportu z konsultacji wynika, że mieszkańcy nie chcą, aby dwór był przestrzenią zamkniętą, biurową czy zarezerwowaną wyłącznie dla wąskiej grupy użytkowników. – Przeciwnie. Oczekują, że stanie się on miejscem codziennie użytkowanym, pełnym działań twórczych, edukacyjnych i integracyjnych – wylicza urzędniczka.
– Ważnym wnioskiem jest również oczekiwanie, że adaptacja będzie prowadzona z szacunkiem dla dziedzictwa i zabytkowego charakteru obiektu – w duchu harmonii między nowoczesnym użytkowaniem a historycznym kontekstem – informuje Piekoszewska.
– Takie też cele zostaną postawione przed przyszłym wykonawcą aktualizacji dokumentacji projektowej, a następnie podczas prac realizacyjnych – dodaje.
Ile to może kosztować?
W Budżecie Miasta Krakowa na 2026 r. dla zadania pn. „Rewitalizacja Parku Duchackiego” – które również obejmuje prace związane z rewitalizacją dworu, zabezpieczono 2 mln zł.
– Na obecnym etapie nie jest możliwe podanie kosztów rewitalizacji dworu oraz budowy niezbędnej infrastruktury drogowej i mediów – mówi nam Piekoszewska.
– Równocześnie dokumentacja musi zostać zaktualizowana pod kątem nowej koncepcji zagospodarowania obiektu – obecnie znane są oczekiwania mieszkańców dotyczące funkcji, jakie powinien pełnić dwór po rewitalizacji. Dopiero po przygotowaniu zaktualizowanej dokumentacji projektowej oraz opracowaniu nowych kosztorysów inwestorskich możliwie będzie przedstawienie rzetelnych szacunków kosztów całej inwestycji – dodaje.
Kiedy roboty budowlane?
Urzędnicy zakładają, że etap projektowy zostanie zakończony w przyszłym roku. – W 2027 roku w miarę możliwości zostanie rozpoczęta rewitalizacja budynku – tłumaczą.
Obiekt niszczeje od lat
Dwór Bemów powstał około 1850 r. w miejscu wcześniejszego folwarku klasztornego zakonu Duchaków. Od 1925 roku należał do rodziny Bemów. Po wojnie został znacjonalizowany i pełnił różne funkcje, a w 2012 roku teren parku i sam dwór, poprzez wykup i wymianę gruntów, przejęło od właścicieli miasto.
Dotychczas dla samego dworu przejęcie przez miasto nie przyniosło jeszcze dobrych wiadomości, a wręcz przeciwnie. Z zapowiedzi dotyczących ożywienia obiektu i otwarcia go dla lokalnej społeczności – póki co – żadna nie doczekała się realizacji, a stan budynku stopniowo się pogarszał. Jedyną istotną zmianą była odbudowa dachu, wymuszona pożarem z kwietnia 2023 roku.
