Wawel pełen tajemnic. Pod pomnikiem Naczelnika odkryto XV-wieczną basztę i nie tylko
Renowacja pomnika i odkrycie Baszty Wielkiej
Trwająca od ponad roku renowacja pomnika Tadeusza Kościuszki na Bastionie Władysława IV Wazy przyniosła nie tylko odświeżenie wizerunku bohatera narodowego, lecz także niespodziewane odkrycia archeologiczne. W trakcie prac konserwatorskich badacze natrafili na relikty potężnej późnośredniowiecznej baszty, znanej dotąd jedynie ze źródeł historycznych.
Odsłonięte mury, datowane na pierwszą połowę XV wieku, okazały się pozostałościami tzw. Baszty Wielkiej, niegdyś broniącej Bramy Dolnej prowadzącej na Wawel. Jej ceglane ściany miały nawet trzy metry grubości, a cała budowla liczyła około 12 metrów średnicy. Jak ustalili badacze, wieża była prawdopodobnie przystosowana do użycia broni palnej i artylerii, co czyni ją jednym z najstarszych tego typu obiektów na wzgórzu.
Wewnątrz odkryto naturalną skałę, wykorzystaną przez dawnych budowniczych jako fundament konstrukcji. Wśród warstw zasypu archeolodzy znaleźli liczne relikty, od późnośredniowiecznych monet po kamienną kulę do prymitywnej broni palnej.
Sygnet mistrza i skarby z przeszłości
Najbardziej intrygującym znaleziskiem okazał się mosiężny sygnet z przełomu XV i XVI wieku, ozdobiony tzw. gmerkiem – znakiem kamieniarskim przypominającym współczesne logo. Badacze przypuszczają, że należał do mistrza kamieniarskiego, który pracował przy jednej z przebudów baszty.
Wśród monet znalezionych w zasypie znalazły się m.in. srebrne orty gdańskie z czasów Zygmunta III Wazy, denary z panowania Kazimierza Jagiellończyka oraz moneta z Prus Książęcych wybita za księcia Albrechta Hohenzollerna
Kościuszko odzyskuje dawny blask
Równolegle do badań archeologicznych trwała konserwacja pomnika Naczelnika. Brązowy posąg został dokładnie oczyszczony i zabezpieczony woskiem mikrokrystalicznym. Z kolei jego postument zastąpiono nowym betonowym cokołem, który zostanie obłożony piaskowcem i ozdobiony kamiennym wieńcem roślinnym, zgodnie z pierwotnym projektem Adolfa Szyszko-Bohusza sprzed wojny.
Odsłonięcie odnowionego bastionu i pomnika planowane jest za około pół roku. Dyrekcja Zamku Królewskiego na Wawelu zapowiada, że zachowane relikty Baszty Wielkiej nie zostaną ponownie zasypane – dostęp do nich, choć ograniczony, pozostanie otwarty dla badaczy.
Nowa perspektywa dla turystów
Wraz z zakończeniem renowacji turyści zyskają szansę, by spojrzeć na Kościuszkę z innego punktu widzenia. Rozważane jest wprowadzenia nowego odcinka trasy turystycznej: od Bramy Fortecznej przy ul. Kanoniczej, wzdłuż północnych stoków Wawelu aż pod sam Bastion Władysława IV. Jeśli plany się powiodą, nowa ścieżka może zostać otwarta przed kolejnym sezonem turystycznym.
