"Nowe" karabiny w Muzeum Armii Krajowej

Legendarne brytyjskie pistolety maszynowe Sten można już oglądać na wystawie stałej krakowskiego Muzeum Armii Krajowej. Do gabloty trafiła również replika Błyskawicy – pistoletu zaprojektowanego przez Polaków i produkowanego w niewielkich ilościach w warunkach konspiracyjnych.

– Steny były wytwarzane w Wielkiej Brytanii od 1941 roku. Miały prostą i niezawodną konstrukcję, dzięki czemu szybko stały się podstawowym wyposażeniem alianckiego wojska. Brytyjczycy dostarczali je sojusznikom, dlatego używali ich również żołnierze Armii Krajowej – opowiada Piotr Koziarz z Muzeum Armii Krajowej w Krakowie.

Ocenia się, że drogą powietrzną trafiło na teren Polski około 11 tysięcy sztuk tej broni, głównie w najpopularniejszej odmianie Mk II. – Właśnie takie pistolety znalazły się na ekspozycji. Warto dodać, że w Krakowie przy ul. Mogilskiej 97 znajdowała się konspiracyjna wytwórnia Stenów. Budowa karabinu sprzyjała tego typu praktykom – można było go rozebrać na niewielkie podzespoły – mówi Koaizarz.

Polska Byłyskawica

Na bazie Stena oraz niemieckiego pistoletu MP 40, który również znajduje się na ekspozycji Muzeum AK, polscy konstruktorzy opracowali w 1942 roku Błyskawicę – pistolet maszynowy złożony z części łatwych do pozyskania w warunkach konspiracyjnych. Broń zaprojektowana przez inż. Wacława Zawrotnego i Seweryna Wielaniera zawdzięcza swą nazwę trzem zygzakom umieszczonym na kolbie.

– W czasie II wojny światowej w konspiracyjnych wytwórniach broni udało się wyprodukować kilkaset Błyskawic. Do naszych czasów przetrwały pojedyncze egzemplarze. Steny, MP 40 i Byłyskawice łączyła prostota wykonania oraz rodzaj stosowanych naboi. Do wszystkich pasowały dziewięciomilimetrowe Parabellum – twierdzi pracownik muzeum.

Do celów edykacyjnych

W Muzeum AK można porównać wygląd oryginalnego Stena z repliką Błyskawicy, ponieważ obie konstrukcje znalazły się w jednej gablocie. Muzeum zakupiło również replikę Błyskawicy bez cech użytkowych. Będzie ona wykorzystywana w celach edukacyjnych, m.in. podczas warsztatów, a także w ramach ścieżki zwiedzania dla osób z dysfunkcją wzroku. W grudniu krakowskie Muzeum wdrożyło projekt „Wsłuchaj się w historię AK” obejmujący przygotowanie audiodeskrypcji oraz replik eksponatów do dotykania.

Zakup dwóch Stenów został sfinansowany przez Grupę Hoteli WAM. Znajdują się one w przestrzeni poświęconej sabotażowi i dywersji oraz operacji „Burza”. Oryginalne eksponaty z brytyjskimi numerami seryjnymi pochodzą z magazynów wojskowych