Ten klub ma najlepiej potwierdzone założenie w 1906? „Inni mają legendy”
– Juvenia ma dokumenty, a inni swoje legendy – powiedział Janusz Kozioł, pełnomocnik prezydenta ds. rozwoju kultury fizycznej podczas noworocznego spotkania klubu.
Na przestrzeni lat działało w nim kilkanaście sekcji. Obecnie jest związany tylko z rugby. 50-lecie tej dyscypliny w Juvenii obchodzono w 2023 roku.
Kto jest starszy – Cracovia czy Wisła?
Dwa najstarsze krakowskie kluby piłkarskie formalnie zostały zarejestrowane we Lwowie 28 listopada 1909 i 7 lutego 1910 roku. Jeżeli trzymać się wyłącznie dokumentów, to nie ma wątpliwości, że starsza jest Cracovia. To jednak rok 1906 jest mocno zakorzeniony w tożsamości Pasów i Białej Gwiazdy.
Powstawanie obecnych Cracovii i Wisły było procesem. Jedni i drudzy początkowo nie używali tych nazw, powstali z połączenia drużyn, które kopały piłkę.
1906, a może 1907?
Cracovia twardo za dzień założenia uznaje 13 czerwca 1906 roku. Powołuje się na ogłoszenie w gazecie „Nowa Reforma”, w której na ten właśnie dzień w Parku Jordana Akademicki Klub Footballistów „Cracovia” – jeden z protoplastów Cracovii – zaprosił na spotkanie w Parku Jordana. Nie ma jednak potwierdzenia, że do niego doszło. Jubileusz 25-lecia obchodzono w 1932 roku.
Wisła nie wskazuje konkretnego dnia, często mówi natomiast o wrześniu 1906. W tym miesiącu odbywał się Turniej Jesienny – nie ma jednak informacji o dniu jego rozpoczęcia i zakończenia. W ówczesnej prasie po raz pierwszy pojawia się jednak nazwa „Wisła”. Są też jednak spisane wspomnienia, jakoby Wisła istniała już wiosną 1906.
Spór o starszeństwo prawdopodobnie nigdy nie zostanie definitywnie rozstrzygnięty i pozostanie częścią derbowego klimatu. Chyba że w ręce historyków trafią nieznane dotąd, przełomowe dokumenty.
Początki Juvenii
Jakie zatem dowody na powstanie w 1906 roku ma Juvenia, która wtedy też się tak nie nazywała, skoro wspomniany na wstępie Janusz Kozioł pozwolił sobie na komentarz, że „ma dokumenty a, inni legendy”?
W opracowaniu historyka i sympatyka rugby Grzegorza Bednarczyka z 2021 roku pt. „Juvenia Kraków w latach 1906-1989” czytamy, że w 1897 jezuita, ks. Błażej Szydłowski, założył w Krakowie organizację pod nazwą Opieka św. Stanisława Kostki nad Młodzieżą Terminatorską, a doktor Henryk Jordan już 1889 wspominał terminatorów zgrupowanych w Patronacie „kopiących football”.
W działalność tego stowarzyszenia zaangażował się ks. Mieczysław Kuznowicz, a 15 kwietnia 1906 objął jego kierownictwo.
„Założony przezeń jesienią tego samego roku Związek stanowił po prostu zinstytucjonalizowaną kontynuację działalności Opieki” – wskazuje Grzegorz Bednarczyk.
15 listopada 1906 urząd namiestnika Galicji we Lwowie zatwierdził statut Polskiego Związku Katolickich Uczniów Rękodzielniczych pod wezwaniem św. Stanisława Kostki (w 1912 roku przemianowanego na Związek Męskiej Młodzieży Przemysłowej i Rękodzielniczej), a 8 grudnia odbyło się pierwsze jego walne zgromadzenie, na którym dokonano wyboru zarządu.
Po raz pierwszy w 1911
„To nie był klub sportowy. Związek miał gromadzić młodzież i wychowywać ją w duchu religijnym. Ale wśród pięciu wydziałów tej organizacji był i wydział IV, którego celem było wychowanie fizyczne młodzieży i który działalności sportowej nadał konkretne organizacyjne ramy” – pisze Grzegorz Bednarczyk.
W 1911 powstał Park Sportowy „Juvenia” – właśnie wtedy po raz pierwszy pojawiła się do dziś używana nazwa klubu. Do rozgrywek piłkarskich klub zarejestrował się jednak dopiero w 1935 roku.
