Wcześniak w Szpitalu Narutowicza. „Wczesny poród nie definiuje przyszłości dziecka"

Aleksandra Łabędź, LoveKraków.pl: Od którego tygodnia mówimy o przedwczesnych porodach?

Dr n. med. Wojciech Kolawa, Lekarz Kierujący Oddziałem Położnictwa i Ginekologii z Onkologią​ i lek. med. Michał Jankiewicz – Zastępca Lekarza Kierującego Oddziałem Położnictwa i Ginekologii z Onkologią: W medycynie obowiązują jasno określone definicje dotyczące wieku ciążowego noworodków. Pomagają one zarówno w planowaniu opieki medycznej, jak i w rzetelnej komunikacji z rodzicami. 

O wcześniactwie mówimy wtedy, gdy dziecko rodzi się przed ukończonym 37. tygodniem ciąży – czyli przed 36 tygodniem i 6 dniem. Wcześniaki dzieli sią dodatkowo na podgrupy: późny wcześniak – 32-36 tydzień ciąży i bardzo wczesny wcześniak – 28-31 tydzień ciąży.

Z kolei skrajny wcześniak to noworodek urodzony przed ukończonym 28. tygodniem ciąży – przed 27 tygodniem i 6 dniem. Są to dzieci wymagające najbardziej zaawansowanej opieki neonatologicznej i długotrwałego wsparcia po urodzeniu. 

Im wcześniejszy tydzień porodu, tym większe ryzyko niedojrzałości narządów i potrzeby specjalistycznej opieki. Jednocześnie dzięki ogromnemu postępowi medycyny coraz więcej wcześniaków – także tych skrajnych – ma dziś bardzo dobre rokowania.

Rzetelna wiedza i spokojny język pomagają zmniejszyć lęk oraz lepiej rozumieć wyzwania związane z wcześniactwem – zarówno w rodzinach, jak i w całej społeczności.

Dlaczego dochodzi do przedwczesnych porodów? 

Poród przedwczesny to poród, który odbywa się przed ukończonym 37. tygodniem ciąży. Jego przyczyny są złożone i często nie da się wskazać jednej, konkretnej. Warto jednak wiedzieć, jakie czynniki zwiększają ryzyko oraz co realnie może je zmniejszyć.

Możemy tu wymienić np. czynniki zdrowotne matki, a wśród nich nadciśnienie tętnicze, cukrzycę, choroby tarczycy, infekcje (zwłaszcza dróg oddechowych i narządu rodnego), choroby autoimmunologiczne, a także niedokrwistość (anemię).

Wśród najczęstszych przyczyn porodów przedwczesnych mówimy też o czynnikach położniczych – ciąża mnoga, nieprawidłowości szyjki macicy, wady macicy lub łożyska, a także krwawienia w ciąży.

Trzeba też powiedzieć o stylu życia i czynnikach psychospołecznych, czyli przewlekłym stresie, braku wsparcia, paleniu tytoniu, piciu alkoholu, a także używaniu substancji psychoaktywnych, przemęczeniu, niedożywieniu lub znacznej niedowadze. 

Kolejny ważny czynnik to wiek i współczesne realia: bardzo młody lub późny wiek matki, coraz częstsze ciąże po 35. roku życia, a także w niektórych sytuacjach - zapłodnienie metodami wspomaganego rozrodu.

Warto jednak podkreślić, że w części przypadków poród przedwczesny występuje mimo prawidłowego przebiegu ciąży i braku czynników ryzyka. 

Czy można zapobiec przedwczesnym porodom?

Nie wszystkim, ale wielu można, dzięki odpowiedniej profilaktyce i opiece. 

Co realnie zmniejsza ryzyko?

Na pewno jest to regularna opieka ginekologiczna od początku ciąży, szybkie leczenie infekcji, kontrola chorób przewlekłych, zdrowy tryb życia – czyli sen, dieta, unikanie używek, ograniczanie stresu i przeciążania fizycznego oraz edukacja ciężarnych i szybka reakcja na niepokojące objawy. 

Ważną rolę odgrywa także system opieki, czyli dostępność badań prenatalnych, opieka położnej i lekarza, wczesne rozpoznanie zagrożenia porodem przedwczesnym oraz możliwość hospitalizacji i leczenia, gdy jest to potrzebne.

Gdzie jeszcze można znaleźć wsparcie?

W naszym szpitalu działa Szkoła Rodzenia, która dostarcza przyszłym rodzicom rzetelne i na bieżąco aktualizowane informacje dotyczące opieki przed, około, jak i poporodowej. Z oferty korzystają zarówno kobiety w ciąży fizjologicznej, jak i pacjentki z ciążą tzw. podwyższonego ryzyka. 

Zajęcia prowadzone przez wykwalifikowany personel medyczny pomagają zrozumieć przebieg ciąży, porodu i połogu, co przekłada się na większe poczucie bezpieczeństwa oraz zmniejszenie poziomu stresu i lęku u przyszłych mam. 

Wiele kobiet obwinia się za to, że doszło do porodu przedwczesnego.

Poród przedwczesny nie jest winą kobiety. To często wynik wielu czynników, na które nie zawsze mamy wpływ. Kluczowe znaczenie ma wczesna opieka, uważność na sygnały organizmu i dobre wsparcie medyczne oraz społeczne.

Wcześniactwo oznacza późniejsze problemy ze zdrowiem?

Nie zawsze. Wcześniactwo może wiązać się z pewnymi wyzwaniami zdrowotnymi, ale wiele wcześniaków rozwija się prawidłowo i prowadzi w pełni zdrowe życie. Największe znaczenie ma tydzień ciąży, w którym urodziło się dziecko, masa urodzeniowa oraz jakość opieki medycznej po porodzie i w pierwszych latach życia. Im późniejszy tydzień porodu, tym mniejsze ryzyko długofalowych problemów.

U niektórych dzieci, szczególnie tych urodzonych bardzo wcześniej, mogą wystąpić przejściowe problemy z oddychaniem, większa podatność na infekcje w pierwszych latach życia oraz opóźnienia rozwoju ruchowego lub mowy. Warto jednak podkreślić, że nie są to reguły, a większość tych trudności ma charakter czasowy i możliwy do skutecznego wsparcia.

Kluczowe znaczenia dla dobrych rokowań ma nowoczesna opieka neonatologiczna, regularne kontrole pediatryczne, wczesna rehabilitacja i uważna, ale spokojna obserwacja dziecka. Dzięki postępowi medycyny, rokowania wcześniaków są dziś nieporównywalnie lepsze niż jeszcze kilkanaście lat temu.

Czyli wcześniactwo wcale nie musi oznaczać wielu trudności?

Wcześniactwo nie definiuje przyszłości dziecka. Każdy rozwija się w swoim tempie, a porównywanie go z innymi dziećmi często nie ma sensu. Najważniejsza jest cierpliwość, wsparcie specjalistów i zaufanie do procesu rozwoju.

Wcześniactwo może wiązać się z pewnymi wyzwaniami zdrowotnymi, ale nie oznacza automatycznie problemów w przyszłości. Przy odpowiedniej opiece większość dzieci urodzonych przedwcześnie ma szansę na zdrowy i aktywny start w życie.