Zaginiony tryptyk Mehoffera odnaleziony po 80 latach

Po dekadach domysłów jedno z najbardziej zagadkowych dzieł późnej twórczości Józefa Mehoffera zostało odnalezione. Tryptyk „Powstanie warszawskie”, przez lata uznawany za zaginiony, znalazł się w Muzeum Narodowym w Krakowie jako depozyt przekazany przez Beskidzkie Muzeum Rozproszone Diecezji Bielsko-Żywieckiej (Beskidzkie MuRo).

To jeden z ostatnich obrazów artysty, który zmarł w 1946 roku. Jak podkreśla prof. Andrzej Szczerski, dyrektor MNK, samo istnienie dzieła było dla historyków sztuki zaskoczeniem.

Tryptyk z pamięci i relacji

„Powstanie warszawskie” ma formę rozbudowanego tryptyku. W centralnej części artysta ukazał scenę walk powstańczych na Starym Mieście, flankowaną przez dwa skrzydła o charakterze alegoryczno-symbolicznym. Obraz powstał w domu Mehoffera przy ulicy Krupniczej w Krakowie, pod wpływem relacji uczestników Powstania, najpewniej pod koniec 1944 lub w 1945 roku.

Dzieło jest dobrze udokumentowane źródłowo. O jego powstaniu wspominała żona artysty, Jadwiga z Janakowskich Mehofferowa, jednak przez lata nie było wiadomo, gdzie obraz się znajduje i jakie były jego dalsze losy. 

Historycy sztuki zwracają uwagę na wysoki poziom artystyczny tryptyku. To jedna z nielicznych znanych, rozbudowanych kompozycji olejnych z późnego okresu twórczości Mehoffera, fazy słabo reprezentowanej w zbiorach państwowych.

Praca ucznia Matejki 

Dzieło można obecnie oglądać w miejscu jego powstania. Tryptyk eksponowany jest w Domu Józefa Mehoffera przy ul. Krupniczej 26,  oddziale Muzeum Narodowego w Krakowie, poświęconym twórczości jednego z najwybitniejszych artystów Młodej Polski.

Józef Mehoffer, absolwent krakowskiej Szkoły Sztuk Pięknych, uczeń Jana Matejki i rówieśnik Stanisława Wyspiańskiego, pozostawił po sobie dzieła, które na stałe wpisały się w historię polskiej sztuki:  od obrazów takich jak „Dziwny ogród” czy „Słońce majowe”, po monumentalne witraże, m.in. w katedrze św. Mikołaja we Fryburgu.