Od wizji do symbolu Tatr. Mija 90 lat od pierwszego wyjazdu kolei na Kasprowy Wierch
Rekordowa budowa w Tatrach
Historia kolei linowej na Kasprowy Wierch rozpoczęła się w latach 30. XX wieku. Pomysł jej budowy był związany z planami organizacji narciarskich mistrzostw świata w Zakopanem oraz rosnącym zainteresowaniem sportami zimowymi.
Inicjatorem przedsięwzięcia był inż. Aleksander Bobkowski – prezes Polskiego Związku Narciarskiego i wiceminister komunikacji. W lipcu 1935 roku powołano spółkę „Linkolkasprowy”, która miała wybudować i eksploatować kolej prowadzącą z Kuźnic na szczyt Kasprowego Wierchu.
Prace rozpoczęły się 1 sierpnia 1935 roku. Budowa w wysokogórskim terenie była ogromnym wyzwaniem logistycznym. Materiały transportowano pieszo lub na plecach tragarzy, a robotnicy pracowali często po kilkanaście godzin dziennie, w śniegu i przy silnym wietrze.
Całość inwestycji ukończono w zaledwie 227 dni. Już w lutym 1936 roku pierwsi pasażerowie dotarli koleją na Myślenickie Turnie, a 15 marca 1936 roku wagonik po raz pierwszy wyruszył z Kuźnic na Kasprowy Wierch.
Projektanci i budowniczowie
Za realizacją inwestycji stali inżynierowie oraz setki robotników pracujących w trudnych warunkach wysokogórskich.
Prezesem i dyrektorem technicznym spółki budującej kolej był inż. Aleksander Kodelski. Wraz z Anną Kodelską zaprojektował budynki stacji kolei oraz gmach Wysokogórskiego Obserwatorium Meteorologicznego na Kasprowym Wierchu – najwyżej położonego budynku w Polsce.
W przedsięwzięcie zaangażowany był również dr Wacław Lewicki, odpowiedzialny za kwestie finansowe. Przy budowie pracowali robotnicy, mechanicy, kierowcy i tragarze, którzy transportowali elementy konstrukcji w wysokie partie Tatr.
W 1961 roku, w 25. rocznicę uruchomienia kolei, ówczesny minister komunikacji Józef Popielas pisał:
– Ich zapał i upór pomogły przezwyciężyć rozliczne trudności, grożące tej pięknej inicjatywie. Roboty trwały niespełna siedem miesięcy… Prowadzono je nie tylko szybko, ale i nad podziw solidnie – napisał.
Impuls dla turystyki i narciarstwa
Uruchomienie kolei na Kasprowy Wierch znacząco zmieniło sposób korzystania z Tatr. Po raz pierwszy szerokie grono turystów mogło łatwo dotrzeć w wysokie partie gór.
Inwestycja stała się także ważnym impulsem gospodarczym dla Zakopanego i całego Podhala. Rozwijała się baza noclegowa, gastronomia oraz infrastruktura turystyczna.
Kolej odegrała również dużą rolę w rozwoju narciarstwa alpejskiego w Polsce. Umożliwiła powstawanie tras zjazdowych, organizację treningów wysokogórskich oraz przygotowania do mistrzostw świata FIS w narciarstwie w 1939 roku.
Po II wojnie światowej Kasprowy Wierch stał się jednym z najważniejszych miejsc szkolenia polskich narciarzy. Kolej była też istotna dla funkcjonowania stacji meteorologicznej na szczycie oraz pracy ratowników górskich.
Symbol Tatr
Przez dziewięć dekad kolej PKL na Kasprowy Wierch przewiozła miliony pasażerów. Stała się jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli polskich gór i ważnym elementem historii turystyki w kraju.
