Nowoczesne rozwiązanie w krakowskiej komunikacji niepokoi radnego. Czy ktoś padł ofiarą oszustów?

– Od ubiegłego roku w pojazdach komunikacji miejskiej w Krakowie funkcjonują nowe kasowniki, które nie drukują biletów, a zamiast tego zapisują go elektronicznie na urządzeniach, przez która dokonano płatności – najczęściej karcie bankowej, telefonie lub zegarku – przypomina wiceprzewodniczący Rady Miasta Krakowa Michał Drewnicki (PiS).

Jego zdaniem to wygodne i nowoczesne rozwiązanie może wzbudzać pewne wątpliwości. Jakie? Radny zwraca uwagę na kwestie dotyczące bezpieczeństwa, jak również dostępności usługi dla wszystkich mieszkańców.

– W obecnej formie kontrola biletu polega na przykładaniu tej samej karty bankowej do urządzenia kontrolera. Nietrudno wyobrazić sobie sytuację, w której osoba podszywająca się pod kontrolera może wyłudzić przyłożenie karty, a tym samym ściągnąć z niej pieniądze – wylicza Drewnicki.

Dalej zwraca uwagę, że nowy system zakłada, iż każdy pasażer korzysta z karty płatniczej lub urządzenia mobilnego. Jak ocenia – nie jest to zgodne z rzeczywistością. – Nadal część mieszkańców nie posiada karty, telefonu z NFC ani zaufania do płatności bezgotówkowych, a system pozbawiony alternatywy może być dla nich de facto wykluczający. Użytkownicy tradycyjnych form zakupu biletów mogą czuć się zdezorientowani i wykluczeni z pełnego korzystania z komunikacji – dodaje.

Nie odnotowano żadnych oszustw

Z odpowiedzią na obawy krakowskiego radnego przychodzi wiceprezydent miasta Stanisław Kracik. Tłumaczy, że od początku uruchomienia nowoczesnych biletomatów EMV w pojazdach Komunikacji Miejskiej w Krakowie [KMK] nie odnotowano przypadków zgłoszeń oszustwa dotyczących sprzedaży biletów, jak również podczas ich późniejszej kontroli w terminalach kontrolerskich.

Tylko płatność bezgotówkowa

– Zarząd Transportu Publicznego w Krakowie jest na etapie montażu biletomatów EMV, w których można wnosić odpłatność wyłącznie z wykorzystaniem płatności zbliżeniowej kartą płatniczą lub urządzeniem ją emulującym [telefon, zegarek itp.]. Bilety są przypisywane do identyfikatora środka płatniczego – nie są drukowane w formie fizycznej – oraz podlegają aktywacji w momencie zakupu – wyjaśnia Kracik.

Wiceprezydent wskazuje, że jest to technologia o wiele bardziej ekologiczna, a także – niezawodna zarówno z punktu widzenia biletomatu – brak awarii mechanizmu gilotyny lub awarii podczas zapchania otworu na monety, jak i samego kasownika – brak mechanicznego kasowania biletu.

Stanisław Kracik wyjaśnia, że wszystkie pojazdy firmy Mobilis zostały już wyposażone we wspomniane urządzenia. – W pojazdach operatora MPK S.A. w Krakowie kończy się proces wymiany urządzeń gotówkowych na nowoczesne biletomaty EMV. Po zakończeniu wymiany biletomatów, w pojazdach Komunikacji Miejskiej w Krakowie 100 procent biletomatów pokładowych będzie obsługiwać transakcje bezgotówkowe, w związku z czym ten uzupełniający kanał dystrybucji zostanie w pełni ujednolicony – mówi Kracik.

Nowy tabor z nowymi urządzeniami

– Obecnie nie jest prowadzone żadne systemowe działanie polegające na wymianie na biletomaty EMV pozostałych 700 urządzeń umożliwiających już płatność kartą. Proces ten będzie następował naturalnie wraz z zakupem przez MPK S.A. w Krakowie nowego taboru, gdyż we wszystkich przyszłych pojazdach to ZTP będzie odpowiadał za proces wyposażenia w biletomaty – zapewnia.

Kontrolerzy z identyfikatorami

– Kontrolerzy biletów posługują się identyfikatorami zgodnymi ze wzorem wydawanym przez ZTP, a urządzenie kontrolerskie jest w trybie kontroli (wyświetlają się informacje o wyniku kontroli biletów), a nie w trybie wnoszenia opłat (nie wyświetla się informacja o wniesieniu płatności na określoną kwotę) – wylicza wiceprezydent.

– W przypadku obawy przed oszustwem oraz wniesienia opłaty osobie postronnej w pojazdach KMK zwracamy uwagę, iż terminale płatnicze same w sobie nie pobierają środków płatniczych z konta pasażera. Urządzenia działają w ramach całego systemu płatniczego, a osoba posługująca się nimi musi mieć m.in. podpisaną umowę z agentem płatniczym. Dodatkowo, urządzenia płatnicze mają przypisane indywidualne numery identyfikacyjne, takie jak MID i TID, a środki płatnicze trafiają na wskazane konto bankowe – tłumaczy wiceprezydent Krakowa.

Coraz lepszy monitoring

– W przypadku gdyby pasażer został oszukany przez osobę podszywającą się pod kontrolera biletów KMK, może taką transakcję zgłosić do swojego banku, który wraz z agentem płatniczym jest w stanie ustalić zarówno podmiot gospodarczy, który posługuje się urządzeniem, jak i to, na czyje konto trafiają środki płatnicze, a co za tym idzie z wykorzystaniem odpowiednich procedur przewidzianych na rynku bankowym, może odzyskać przywłaszczone środki – zapewnia Kracik.

Wiceprezydent przypomina też, że w pojazdach stosowane są coraz lepsze rozwiązania w zakresie monitoringu wizyjnego, które umożliwiają zabezpieczenie środków dowodowych na potrzeby organów ścigania.

Jaką metodą zakupiono więcej biletów?

Dalej Stanisław Kracik przedstawia też dane otrzymane od operatora dystrybucji w systemie pn. Krakowska Karta Miejska, tj. Miejskiego Przedsiębiorstwa Komunikacyjnego S.A. w Krakowie.

W maju zostało sprzedanych ponad 1,3 mln biletów jednorazowych, z czego niespełna 400 tys. dotyczyło sprzedaży gotówkowej w automatach. Nieco ponad 900 tys. to sprzedaż bezgotówkowa w automatach. Również w maju sprzedano ok. 155 tys. biletów okresowych: 14 tys. – gotówkowo, 76 tys. – bezgotówkowo, 66 tys. – sprzedaż internetowa.

W czerwcu sprzedano ok. 1,28 mln biletów jednorazowych – 359 tys. gotówkowo w automatach, 921 tys. bezgotówkowo automatach. Również w tym samym miesiącu sprzedano 136 tys. biletów okresowych: 13 tys. – gotówkowo, 67 tys. – bezgotówkowo, 56 tys. – internetowo.

– Zakupy za gotówkę w automatach mobilnych w pojazdach stanowiły w maju ponad 22 proc. wszystkich zakupionych biletów, a w czerwcu niemal 15 proc. Z każdym rokiem rośnie udział sprzedaży biletów nabywanych w formie bezgotówkowej – wylicza wiceprezydent.

– Przykładem mogą być aplikacje mobilne operatorów zewnętrznych, gdzie w 2024 r. wśród wszystkich biletów do kasowania, aż 56 proc. zostało nabytych tylko poprzez aplikacje mobilne, natomiast w I półroczu 2025 r. wartość ta wynosi 58 proc. Dodatkowo, rośnie zainteresowanie nabywaniem biletów w montowanych na przestrzeni ostatnich miesięcy nowych biletomatach EMV, gdzie w maju zakupiono ponad 78 tys. biletów, a w czerwcu liczba ta kształtowała się na poziomie powyżej 122 tys. – podkreśla.

Stacjonarne automaty biletowe

Stanisław Kracik przypomina też, że we wszystkich stacjonarnych automatach biletowych na przystankach nadal możliwa jest i będzie płatność gotówką. – Starsze urządzenia będą sukcesywnie wymieniane, jednak również nowe automaty będą wyposażone w tę opcję – podsumowuje.