SKOZK zmienia reguły finansowania. "To zachęci do realizacji dużych, ambitnych projektów"

Od 2017 roku Społeczny Komitet Ochrony Zabytków Krakowa będzie dawał trzyletnie promesy na finansowanie renowacji zabytków. Chodzi o najbardziej cenne dobra narodowe. Na liście znalazło się m.in. Wzgórze Wawelskie, były obóz koncentracyjny „Płaszów” czy hala towarzystwa sportowego „Sokół”. – Liczymy, że dzięki temu dysponenci rozpoczną prace związane z remontami – mówi Maciej Wilamowski, dyrektor biura SKOZK.

Na razie SKOZK nie zna budżetu na 2017 rok i lata przyszłe, ale zakłada, że będzie on podobny do tegorocznego, czyli na poziomie 30 mln złotych. Jak mówi Wilamowski,  komitet chce przesunąć nieco akcent finansowy na zabytki najcenniejsze. – Ten krąg nie będzie duży. Interesują nas obiekty o najwyższych walorach artystycznych lub najważniejsze z punktu widzenia historii Polski – tłumaczy Maciej Wilamowski.

Renowacja wielu kluczowych zabytków nie została nawet rozpoczęta. Mogło tak się dziać, ponieważ panowało przekonanie, że kwoty przyznawane  w corocznych konkursach nie są gwarantowane na realizacje całej inwestycji. – Inwestorzy obawiali się często, że być może SKOZK zmieni zdanie i w następnym roku zaprzestanie współfinansowania remontu – dodaje Wilamowski.

– Teraz osoby lub instytucje, w tym władze miasta, przed podjęciem decyzji o wielomilionowych przedsięwzięciach będą dysponowały trzyletnią promesą finansowania. Mamy nadzieję, że to zachęci do realizacji dużych, ambitnych projektów – podkreśla dyrektor biura SKOZK. Warunkami otrzymania promesy będzie budżet przedsięwzięcia nie mniejszy niż  milion złotych i finalizacja projektu do końca 2019 roku. „Do tego preferowane będą zadania poszerzające lub unowocześniające publiczny dostęp do dóbr dziedzictwa”.

Nie oznacza to jednak, że właściciele kamienic, szeregowych obiektów sakralnych i innych zabytków, nie będą mogli liczyć na żadne środki na remont.

Lista priorytetowa

Komitet widzi pilną potrzebne realizacji następujących prac. Przede wszystkim jest to kompleksowa rewaloryzacja wzgórza wawelskiego – „bezpośredniego otoczenia i oprawy krajobrazowej najważniejszego w Polsce zespołu zabytkowego, jakim pozostaje świecka i sakralna zabudowa Wawelu”.

Ważne jest także uporządkowanie terenu po dawnym nazistowskim obozie koncentracyjnym „Płaszów”. Jak argumentuje SKOZK, jest to „świadectwo największej tragedii w dziejach Krakowa, miejsca wpisującego historię Krakowa i Polski wieku XX w kontekst uniwersalny, zarazem obszaru domagającego się niezwłocznych prac porządkowych i konserwatorskich; prace te należy prowadzić z poszanowaniem pamięci ofiar nazistowskiego totalitaryzmu, a ich celem winno być zachowanie autentyzmu miejsca”.

Na liście znalazła się również konserwacja wnętrza i adaptacja Starej Synagogi, która pochodzi z XV wieku.  „Winna stać się sercem rozbudowanej, nowoczesnej w formach wyrazu ekspozycji postulowanego Muzeum Historii Żydów Krakowskich, a przez to świadectwem troski Krakowa i państwa polskiego o zachowanie pamięci o wieloetnicznej i wielokulturowej Rzeczypospolitej i tworzących ją społecznościach”.

SKOZK jako priorytet wskazał kompleksową odnowę Domu Legionistów im. J. Piłsudskiego przy Oleandrach, który obecnie jest „w stanie daleko posuniętej degradacji technicznej i estetycznej oraz pozbawionego funkcji odpowiadającej jego randze historycznej”.

Pilnie odnowiony powinien zostać budynek siedziby Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”. Zdaniem SKOZK-u, obiekt zachowuje „autentyzm funkcji wybitnego dzieła architektury doby autonomii galicyjskiej” i jest pamiątką „początków sportu masowego na ziemiach polskich oraz materialnego zapisu dziejów wielkiego ruchu społecznego, który współkształtował pokolenia walczące w latach 1914–1921 o odzyskanie i ugruntowanie niepodległości Polski”.

Nie mniej ważne

Jeszcze pięć innych zabytków i grup obiektów znalazło się na „liście życzeń” SKOZK-u. Jest to konserwacja ołtarza Wita Stwosza oraz konserwacji zespołu sarkofagów królów Polski, wieszczów i bohaterów narodowych.

Komitet chciałby także odnowy wnętrza i wyposażenia kościoła Bożego Ciała na krakowskim Kazimierzu, rewaloryzacji Kopca Kościuszki wraz z otoczeniem – w tym Fortu „Kościuszko”. Na przychylność SKOZK może liczyć również klasztor Benedyktynów w Tyńcu.