Zamek, a w sąsiedztwie „przemysłowy moloch”. Co z budową hal w Grojcu?

Potężne hale mogą powstać nieopodal zamku

– Temat budowy przemysłowego molocha, który miałby stanąć w otulinie Rudniańskiego Parku Krajobrazowego, powraca – alarmowało już w marcu tego roku Stowarzyszenie Ratuj Tenczyn. 

Inwestycja, polegająca na postawieniu trzech hal przemysłowo-magazynowo-usługowych, miałaby zostać zrealizowana na północnym krańcu miejscowości Grojec w gminie Alwernia, nieopodal autostrady A4, „w odległości niewiele ponad 1500 m w linii prostej od zamku Tenczyn”.

– Należy pamiętać, że centra logistyczne działają całą dobę. W środku nocy będą tam przyjeżdżać tiry i prowadzony będzie załadunek. To także zanieczyszczenie świetlne, te hale muszą być przecież oświetlone – mówił w marcu tego roku mieszkaniec Grojca Zbigniew Kubica, cytowany przez „Gazetę Krakowską”.

Na jakim etapie jest realizacja inwestycji? I jak budowa hal mogłaby wpłynąć na otoczenie ruin Zamku Tenczyn?

Miliony złotych na remontowanie ruin

Zamek Tenczyn w Rudnie, w gminie Krzeszowice, to warownia, która jest położona na wygasłym stożku wulkanicznym. W latach swojej świetności wyglądem i znaczeniem konkurował z Wawelem. Dziś to ruiny, ale regularnie remontowane i udostępniane turystom.

Jak informowaliśmy w połowie września, na ich zabezpieczenie przeznaczono już niemałe pieniądze. Same dotacje, udzielone w latach 2010-2021 i w 2023 roku, a było ich 13, opiewają na kwotę ponad 9,8 mln zł.

Przeprowadzone prace polegały m.in. na konserwacji attyki Baszty Grunwaldzkiej, częściowej naprawie lica jednej ze ścian, jak również zabezpieczeniu fundamentów prezbiterium kaplicy.

Jak przekazało nam Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, w tym roku resort zarezerwował dotację na wykonanie dalszych prac zabezpieczających ruiny. Chodzi o ponad 2,2 mln zł.

Strona społeczna zawalczyła o przyszłość zamku

Niemałe zasługi w ratowaniu zabytkowej nieruchomości mają społecznicy. Jak zauważa Maciej Stępowski, prezes stowarzyszenia Ratuj Tenczyn, działania rozpoczęto już w 2008 roku. 

– W tamtym okresie zamek znajdował się w stanie katastrofy budowlanej i groziło mu całkowite fizyczne unicestwienie. Kampania medialna oraz nacisk społeczny, prowadzone przez stowarzyszenie na lokalny samorząd i władze konserwatorskie, doprowadziły do rozpoczęcia remontu ruin w 2010 roku – podkreśla nasz rozmówca.

Dodaje, że od tego czasu prace konserwatorskie realizowane są corocznie z pieniędzy, pozyskiwanych z Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

– Obejmują one poszczególne budowle, wchodzące w skład warowni. Dzięki tym działaniom ruiny zamku udało się w ostatniej chwili ocalić od całkowitego zniszczenia – twierdzi Stępowski.

Przypomnijmy, że w 2016 roku Skarb Państwa przestał być właścicielem zamku. „Ruiny trafiły z powrotem w ręce dawnych właścicieli” – podawał portal krzeszowiceone.pl. Zwrotu obiektu domagała się rodzina Potockich. 

„Obecnie, zgodnie z wyrokiem Sądu, Zamek Tenczyn powrócił do spadkobierców Adama hr. Potockiego i stanowi wyłączną własność pana Jana Potockiego. Od 2016 roku Zamek jest ponownie udostępniony do zwiedzania, a podmiotem odpowiedzialnym za prowadzenie ruchu turystycznego jest Fundacja New Era Art z siedzibą w Krakowie” – czytamy na stronie zabytek.pl, sygnowanej przez Narodowy Instytut Dziedzictwa.

Łąki znikną pod przemysłowym molochem?

Macieja Stępowskiego pytamy o budowę hal centrum logistycznego. Ten twierdzi, że realizacja inwestycji miałaby katastrofalny wpływ na otoczenie ruin.

Nasz rozmówca przekonuje, że budowa hal o łącznej powierzchni ok. 180 tys. m2 doprowadziłaby do nieodwracalnych zmian w krajobrazie kulturowym oraz zniszczenia walorów przyrodniczych i turystycznych jednej z najpiękniejszych części Małopolski.

– Tereny przeznaczone pod zabudowę drastycznie zmieniłyby charakter z łąkowo-wiejskiego na przemysłowy – podkreśla Stępowski.

– Stowarzyszenie Ratuj Tenczyn z niedowierzaniem obserwuje rozwój wydarzeń, związanych z tym ogromnym przedsięwzięciem. Urzędnicy gminy Alwernia zachowują się, jakby reprezentowali interesy inwestora, a nie własnych mieszkańców – twierdzi.

Z urzędu gminy otrzymaliśmy krótki komunikat. Czytamy w nim: „Na dzień dzisiejszy trudno określić, jaka inwestycja ostatecznie będzie realizowana, bo działki są własnością prywatną”. Urzędnicy dodają, że gmina jest na etapie ponownych uzgodnień projektu planu miejscowego. I zapewniają, że w zakresie ochrony przyrody i krajobrazu otrzymał on pozytywne uzgodnienie ze strony Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska.

A4 barierą przestrzenną – wyjaśnia konserwator

Maciej Stępowski zastanawia się, dlaczego w żaden sposób nie reaguje Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Krakowie?

W WUOZ tłumaczą, że obszar, na którym planowane jest wzniesienie hal centrum logistycznego, jest oddzielony od zamku korytarzem autostrady A4. – Stanowi swoistą barierę przestrzenną – przekonuje Jan Kozakowski, rzecznik urzędu.

Dodaje, że Rudno, wraz z ruinami zamku Tenczyn – po stronie północno-wschodniej autostrady A4 – są objęte granicami Tenczyńskiego Parku Krajobrazowego, a ten ma na celu ochronę walorów krajobrazowych.

***

Jak informuje „Gazeta Krakowska”, do budowy hal w Grojcu dąży firma Commercial Point, mająca działać na zlecenie międzynarodowej korporacji, specjalizującej się w budowie i zarządzaniu centrami logistycznymi przy głównych szlakach komunikacyjnych. 

Pierwsze pytania w tej sprawie do Commercial Point wysłaliśmy w lutym tego roku. Powtórzyliśmy je we wrześniu. Odpowiedzi wciąż nie otrzymaliśmy.